Die Presse për paraqitjen e Siljanovska-Davkovës në Samitin Evropian: Vakuumin gjeopolitik në Ballkanin Perëndimor mund ta shfrytëzojnë fuqi të tjera

Gazeta kryesore austriake Die Presse (Di Prese) publikon një analizë për çështjen kyçe që ishte në fokus të Samitit të 22-të Evropian në Sallcburg, të organizuar nga Instituti i Rajoneve të Evropës në Sallcburg (IRE).

MARKETING

Në këtë ngjarje morën pjesë më shumë se 50 folës të shquar dhe mbi 650 të ftuar, përfshirë menaxherë, shkencëtarë dhe përfaqësues të lartë politikë nga i gjithë kontinenti, ndër ta edhe presidentja maqedonase Gordana Siljanovska-Davkova, e cila ishte ndër mysafirët kryesorë të nderit në samitin e sivjetshëm.

Në analizën e saj, Die Presse trajton zgjerimin me Ballkanin Perëndimor, i cili, sipas presidentes maqedonase Gordana Siljanovska-Davkova, është një test për fuqinë strategjike të BE-së.

Ajo mbajti një fjalim të spikatur në kuadër të sesionit qendror me titull “A është Evropa (ende) një aktor global?”.

Në fjalimin e saj, presidentja u përcolli mesazhe të fuqishme liderëve evropianë, duke theksuar se integrimi i Ballkanit Perëndimor përbën një test kyç për kapacitetin dhe fuqinë strategjike të Bashkimit Evropian. Ajo e quajti rajonin “thembër të Akilit” të Unionit dhe kërkoi përshpejtim urgjent të procesit të zgjerimit.

Siljanovska-Davkova rikujtoi në Sallcburg se Maqedonia është vend kandidat prej tashmë 21 vjetësh, me plot 17 raporte pozitive nga Komisioni Evropian dhe me harmonizim të plotë me politikën e jashtme dhe të sigurisë të Evropës.

Megjithatë, ajo theksoi drejtpërdrejt se asnjë vend tjetër evropian nuk ka mbajtur një barrë kaq të rëndë në procesin e integrimit evropian. Sipas saj, detyrimi i një vendi për të ndryshuar rendin e vet juridik të brendshëm për të zgjidhur mosmarrëveshje historike ngre pikëpyetje serioze për meritokracinë dhe parimet mbi të cilat mbështetet vetë BE-ja, prandaj ajo bëri thirrje për respektim të vazhdueshëm të meritave.

Të gjithë pajtohen se ekziston nevoja për optimizëm dhe investime në siguri.

Gazeta raporton se në samit, përveç presidentes maqedonase, u diskutua edhe për gjeopolitikën, konkurrueshmërinë dhe kërcënimet hibride.

Presidenti i IRE-së, Franc Shausberger, në fjalimin e tij hyrës theksoi se Evropës i nevojitet shumë më tepër optimizëm dhe angazhim i përbashkët për tejkalimin e krizave të shumëfishta.

Për rëndësinë e rrugës evropiane foli edhe Kristina Gerasimov, zëvendëskryeministre për integrim evropian e Moldavisë, e cila theksoi se reformat tashmë po japin rezultate në vendin e saj.

Nga këndvështrimi ekonomik, zëvendëspresidenti për çështje qeveritare i “BMW Group”, Frank Niderlender, paralajmëroi për rreziqet e “humbjes së ritmit” nga Evropa dhe theksoi se zinxhirët globalë të furnizimit po ndryshojnë rrënjësisht, prandaj Evropa duhet ta forcojë tregun e saj të brendshëm me më shumë shkathtësi dhe fleksibilitet.

Samiti Evropian në Sallcburg tregoi edhe një herë se rruga drejt ruajtjes së statusit të Evropës si aktor global sovran kalon pashmangshëm përmes konsolidimit të saj gjeopolitik, ku çështja e zgjerimit me Ballkanin Perëndimor, e vënë në pah nga Siljanovska-Davkova, mbetet prioritet kryesor.

Teksti i plotë i Die Presse në vijim:

A është Evropa ende një aktor global?

Sallcburg – Këtë pyetje e shtroi Instituti i Rajoneve të Evropës në Salzburg (IRE) në Samitin e 22-të Evropian të Salzburgut, përpara 50 folësve të nivelit të lartë nga e gjithë Evropa. Duke pasur parasysh atmosferën në Evropë, përgjigjja ishte befasuese – dhe dha kurajë.

Evropa i ka të gjitha potencialet dhe mundësitë për të qenë një aktor global; vetëm duhet të bëhemi më të shpejtë, më efikasë, më aktivë dhe më të guximshëm – kështu mund të përmblidhen deklaratat e politikanëve, menaxherëve dhe shkencëtarëve nga vende dhe fusha të ndryshme evropiane. Rreth 650 të ftuar, mes tyre më shumë se 300 nxënës, u mblodhën nga 27 deri më 29 shtator në Sallcburg Kongres për të diskutuar

çështjet aktuale të Evropës: gjeopolitikën, konkurrueshmërinë, zgjerimin, mbrojtjen, qëndrueshmërinë, infrastrukturën e sigurt dhe forcimin e Evropës. Në fjalimin e tij hyrës, presidenti i IRE-së, Franc Shausberger, theksoi se Evropës i nevojitet më shumë optimizëm. Vetëm përmes besimit dhe angazhimit mund të kapërcehen krizat e shumëfishta.

Roli global i Evropës

Presidentja e Maqedonisë së Veriut, Gordana Siljanovska-Davkova, e cilësoi integrimin evropian si një tregim historik suksesi. Veçanërisht integrimi i Ballkanit Perëndimor është çështje e kredibilitetit evropian. Vendet kandidate kanë nevojë për një perspektivë të besueshme anëtarësimi, sepse një vakuum i mundshëm gjeopolitik në Ballkanin Perëndimor do të shfrytëzohej nga fuqi të tjera. Kancelari federal Kristian Shtekerl, në një videomesazh, theksoi rëndësinë e zgjerimit të BE-së.

Stabiliteti i Ballkanit Perëndimor ka pasoja të drejtpërdrejta për Austrinë. Austria dëshiron të vazhdojë të veprojë si partnere e besueshme dhe të luajë rolin e saj tradicional si ndërtuese e urave lidhëse. Sekretarja shtetërore hungareze, Klara Brojer, vuri në fokus konkurrueshmërinë e Evropës. Evropa nuk duhet të vazhdojë të mbetet prapa SHBA-së dhe Kinës në teknologjitë kyçe, si inteligjenca artificiale, çipat dhe infrastruktura cloud. Një treg i mirëfilltë i brendshëm, energjia efikase, inovacionet dhe mbajtja e talenteve evropiane janë thelbësore që Evropa të mbetet e aftë të veprojë në nivel global. Zëvendëskryeministrja e Moldavisë, Kristina Gerasimov, paralajmëroi për ndikimin jashtëevropian dhe kërcënimet hibride; për këtë arsye, Evropa duhet të investojë më shumë në qëndrueshmërinë demokratike dhe sigurinë.

Për Moldavinë, rruga evropiane ka rëndësi ekzistenciale; reformat në vend tashmë po tregojnë rezultate pozitive. Qeveria moldaviane e konsideron veten të përkushtuar ndaj zhvillimit pozitiv të vendit dhe integrimit evropian. Si përfaqësues i ekonomisë, Frank Niderlender, zëvendëspresident për çështjet qeveritare në Evropë i BMW Group, paralajmëroi për humbjen e ritmit nga Evropa. Zinxhirët globalë të furnizimit, strukturat e prodhimit dhe modelet e biznesit tashmë po ndryshojnë rrënjësisht, ndërsa tregu botëror nuk pret që Evropa të përfundojë debatet e saj të brendshme. Forca vendimtare e Evropës mbetet tregu i brendshëm, i cili megjithatë duhet të integrohet më fuqishëm dhe të bëhet më konkurrues në nivel ndërkombëtar. Ambasadori britanik në Austri, Nik Pikard, është i bindur se

Evropa vazhdon të jetë një aktor i rëndësishëm global. Siguria, mbrojtja, shkenca dhe teknologjia i kanë afruar sërish Britaninë e Madhe dhe BE-në. Njëkohësisht, Evropa duhet të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë e vet dhe ta forcojë konkurrueshmërinë e saj teknologjike.

Zgjerimi i Bashkimit Evropian prej kohësh nuk është më vetëm çështje e reformave institucionale, por është bërë temë qendrore gjeopolitike. Në një deklaratë me video, ministrja evropiane Klaudia Bauer theksoi se e ardhmja e Evropës pa zgjerim është vështirë të imagjinohet. Aty ku Bashkimi Evropian nuk vepron në mënyrë të besueshme, aktorë të tjerë mund t’i mbushin boshllëqet e krijuara. Prandaj, shtetet që i përmbushin kushtet e dakorduara duhet të shohin edhe përparime konkrete. Ministrja e Çështjeve Evropiane e Malit të Zi, Maida Gorçeviq, theksoi se vendi i saj nuk kërkon rrugë të shkurtra në procesin e anëtarësimit. Mali i Zi i ka hapur të 33 kapitujt negociues dhe ka përfunduar shumicën dërrmuese të tyre. Vendimtare është që procesi i zgjerimit, i bazuar në merita, të sjellë vërtet rezultate. Anëtarësimi i suksesshëm i Malit të Zi mund t’u tregojë edhe vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor se reformat shpërblehen dhe se dyert e BE-së mbeten të hapura për ata që i përmbushin kushtet. Ekonomistja me seli në Bruksel, Nina Vujanoviq, vuri në dukje përparësitë ekonomike të integrimit më të fuqishëm. Vetëm heqja e doganave nuk mjafton; veçanërisht pengesat jotarifore tregtare vazhdojnë të përbëjnë pengesa të konsiderueshme për ndërmarrjet më të vogla. Njëkohësisht, vendet e Ballkanit Perëndimor duhet të tregojnë më fuqishëm se çfarë kontributi mund të japin vetë në BE. Nga këndvështrimi i biznesit, Kristof Rati, anëtar i bordit drejtues të Vienna Insurance Group, përgjegjës për Ballkanin Perëndimor, theksoi atraktivitetin e rajonit për investime. Njëkohësisht, qëndrimi pozitiv ndaj BE-së nuk duhet të bëhet i brishtë për shkak të bllokadave politike. Prandaj, përparimi në procesin e anëtarësimit është gjithashtu një sinjal i rëndësishëm për investitorët. Kristof Bender nga European Stability Initiative u angazhua më tej për forma më të avancuara dhe të shkallëzuara të integrimit. Përfshirja më e hershme në pjesë të tregut të brendshëm mund t’u sjellë përparësi konkrete vendeve kandidate edhe përpara anëtarësimit të plotë dhe ta bëjë të dukshme lidhjen ndërmjet reformave dhe shpërblimit politik. Në qendër të diskutimit ishte kredibiliteti i procesit evropian të zgjerimit: urgjenca gjeopolitike nuk mund t’i zëvendësojë kriteret e reformave, por një proces i bazuar në merita e humb efikasitetin nëse përmbushja e kushteve nuk sjell përparim.

Infrastruktura kritike

Ukraina e dëshmon cenueshmërinë e furnizimit me energji – ekspertët kërkojnë më shumë investime në rrjete, kapacitete magazinimi, mbrojtje kibernetike dhe bashkëpunim evropian. Ivan Jurush, kryetar i bordit drejtues të operatorit ukrainas të rrjetit të transmetimit të energjisë elektrike, Ukrenergo, përshkroi përvojat e vendit të tij me sulmet sistematike ndaj infrastrukturës civile energjetike. Rusia po sulmon gjithnjë e më shumë pikat e ngushta dhe nyjet qendrore të sistemit elektroenergjetik.

Një mësim kyç nga lufta është se metodat e sulmit ndryshojnë vazhdimisht dhe, për këtë arsye, konceptet e mbrojtjes duhet të përshtaten vazhdimisht. Asnjë vend nuk mund të përballet i vetëm me një kërcënim të tillë; bashkëpunimi evropian dhe lidhja e Ukrainës me rrjetin elektroenergjetik evropian kanë rëndësi thelbësore. Edhe për Austrinë, siguria e furnizimit nuk është diçka e vetëkuptueshme, theksuan kryetari i bordit drejtues të Salzburg AG, Mihael Bamingeri, dhe kryetari i bordit drejtues të VERBUND-it, Mihael Shtrugëll. Përveç prodhimit shtesë të energjisë elektrike, nevojiten rrjete më efikase, kapacitete magazinimi dhe kapacitete menaxhuese. Bamingeri vuri në dukje nevojën afatgjatë për investime prej miliarda eurosh në infrastrukturën elektroenergjetike dhe procedurat ende tepër të gjata të miratimit. Shtrugëll theksoi se vera jashtëzakonisht e thatë e vitit 2023 i tregoi kufijtë e prodhimit të energjisë hidroelektrike. Evropa duhet t’i shfrytëzojë më shumë burimet e veta energjetike dhe ta zvogëlojë varësinë nga nafta dhe gazi. Verona Xhekson, eksperte për mbrojtjen e infrastrukturës kritike në Universitetin e Bundesver-it në Mynih, paralajmëroi që kërcënimet hibride të mos nënvlerësohen. Përveç objekteve ushtarake, objektiva të mundshëm janë veçanërisht spitalet, furnizimi me energji dhe sistemet e komunikimit. Edhe dezinformimi është pjesë e strategjive hibride dhe mund të përdoret qëllimisht për të thelluar polarizimin shoqëror dhe politik. Këshilltari i biznesit, Kornelius Granig, vuri në dukje rrezikun e sulmeve kibernetike ndaj institucioneve shtetërore dhe sistemeve kritike. Evropa duhet t’i mbyllë në mënyrë më konsekuente si dobësitë teknike, ashtu edhe pikat e cenueshme që lidhen me personelin dhe organizimin. Eksperti i sigurisë kibernetike, Dimitris Simos, nga Universiteti i Sallcburgut dhe Universiteti i Shkencave të Aplikuara në Sallcburg, theksoi rëndësinë e trajnimit, standardeve të sigurisë dhe sistemeve rezervë. Organet shtetërore, ushtria, shkenca dhe ekonomia duhet t’i bashkojnë më fuqishëm njohuritë e tyre. Po ashtu, është vendimtare që varësitë të identifikohen paraprakisht dhe të përgatiten alternativa për rastet e ndërprerjes së rrjeteve të komunikimit.

Samiti i 22-të Evropian i Sallcburgut tregoi qartë: Evropa i ka të gjitha potencialet për të qenë një aktor global; asaj i nevojitet më shumë ritëm, më shumë bashkëpunim dhe më shumë vullnet (politik).

MARKETING