Ministri i Jashtëm turk bën thirrje për pakt sigurie në Lindjen e Mesme bazuar në besim dhe solidaritet rajonal

Ministri i Punëve të Jashtme i Turqisë, Hakan Fidan, deklaroi se Lindja e Mesme ka nevojë për mekanizma të veta të sigurisë të ndërtuara mbi besimin e ndërsjellë, e jo mbi parimin e parandalimit, duke theksuar se stabiliteti i qëndrueshëm mund të arrihet vetëm përmes bashkëpunimit gjithëpërfshirës rajonal, pa dominimin e ndonjë fuqie të vetme, transmeton Anadolu.

Në një intervistë për Al Jazeera, dhënë gazetarit Resul Serdar Atas dhe transmetuar të enjten, Fidan tha se problemi kryesor i bashkëpunimit në fushën e sigurisë mes vendeve të Gjirit është “mungesa e besimit ndërmjet shteteve” në rajon.

Ai theksoi se rajoni ka nevojë për mekanizma të veta të sigurisë, duke nënvizuar se prioritet duhet të jetë “ndërtimi i besimit themelor dhe më të lartë” mes shteteve rajonale, përpara se të fokusohen te parandalimi. Sipas tij, besimi është baza e vërtetë e sigurisë dhe stabilitetit.

Fidan tha se mungesa e besimit mes shteteve kombëtare mbetet problemi kryesor në rajon dhe se rritja e besimit të ndërsjellë do të ndihmonte në sjelljen e paqes pa dominimin e ndonjë fuqie të vetme. Duke bërë një krahasim me Bashkimin Evropian, ai tha se edhe vendet e rajonit mund të bashkohen dhe të veprojnë me përgjegjësi.

Duke iu përgjigjur një pyetjeje mbi paktin e mbrojtjes mes Arabisë Saudite dhe Pakistanit dhe pjesëmarrjen e mundshme të Turqisë, Fidan tha se “çdo pakt në rajon duhet të jetë më gjithëpërfshirës”, duke shtuar se bashkëpunimi më i gjerë rajonal mund të pasojë nëse ndërtohet mbi këto parime.

“Pa dominim, pa dominim turk, pa dominim arab, pa dominim persian, pa asnjë dominim tjetër. Vendet e rajonit po bashkohen dhe po veprojnë me përgjegjësi”, tha Fidan.

Duke theksuar gjithëpërfshirjen, ai shtoi: “Ne nuk duam të krijojmë një kamp tjetër. Ne duam të krijojmë një platformë solidariteti rajonal”.

“Na duhet bashkëpunim rajonal dhe krijimi i një arkitekture rajonale të sigurisë. Nëse duhet të luftojmë dikë, ata duhet të jenë terroristët”, theksoi ministri.

Ai shtoi se mbështetja te hegjemonë të jashtëm ka dështuar vazhdimisht, duke lënë pas paqëndrueshmëri dhe kosto të larta, ndërsa nënvizoi se përgjegjësia rajonale, institucionalizimi dhe platformat e përbashkëta janë të domosdoshme, në mënyrë që vendet të mos e “delegojnë” më sigurinë e tyre.

– Turqia po bën maksimumin për të lehtësuar procesin e armëpushimit në Siri

Sa i përket Sirisë, ministri i Jashtëm turk tha: “Armëpushimi po ruhet dhe kjo po u mundëson forcave amerikane të transferojnë të burgosur të ISIS-it (DEASH) nga Siria në Irak. Ky është një zhvillim i rëndësishëm dhe të gjithë duhet të ndihmojnë”.

Ai shtoi se Turqia po bën maksimumin për të lehtësuar procesin së bashku me SHBA-në, duke theksuar se koordinimi mes palëve përkatëse është thelbësor për të parandaluar dështimin e armëpushimit.

Fidan tha se marrëveshja e arritur mes qeverisë siriane dhe Forcave Demokratike Siriane (SDF) është e rëndësishme në parim, duke vënë në dukje se Turqia mbështet marrëveshjet që kontribuojnë në stabilitet, për aq kohë sa respektohen shqetësimet e saj për sigurinë kombëtare.

“Çfarëdo mirëkuptimi që palët të arrijnë, ne e mbështesim, sepse për sa kohë bien dakord mbi disa parime, ia vlen të mbështeten”, tha Fidan.

Ai shtoi se, pavarësisht shqetësimeve dhe vijave të kuqe të Ankarasë lidhur me interesat e sigurisë kombëtare të Turqisë, “kur qeveria e Damaskut hyn në një marrëveshje me SDF-në, këto zakonisht merren parasysh”.

Fidan tha se grupi terrorist SDF/YPG është në thelb një zgjatim i PKK-së në Siri dhe se organizata terroriste ka katër degë në katër vende: Siri, Irak, Iran dhe Turqi.

“Në Siri, ajo që ne duam është kjo: Ne i vlerësojmë kurdët sirianë dhe ata duhet të trajtohen me drejtësi. Por PKK-ja ka rekrutuar dhe mobilizuar shumë njerëz dhe i ka vendosur në Siri së bashku me SDF-në. Këta janë josirianë, qëllimi i vetëm i të cilëve është të dëmtojnë interesat e sigurisë kombëtare të Turqisë, dhe ne duam që kjo të marrë fund”, theksoi Fidan.

Ai shtoi se ndërkombëtarisht dihet pak fakti që, përveç elementëve kurdë të PKK-së, edhe grupe të majta turke strehohen në zonat e kontrolluara nga SDF-ja në Siri, me rreth 300 anëtarë të armatosur që “kërkojnë mundësi për të sulmuar forcat ushtarake dhe të sigurisë turke”. Ankaraja, tha ai, e di kush janë ata dhe dëshiron që kjo situatë të marrë fund.

Pjesa tjetër duhet të trajtohet sipas parimeve të një shteti sovran dhe unitar, theksoi ministri.

“Në çdo shtet sovran dhe unitar, nuk do të dëshiroje dy ushtri. Duhet të ketë një ushtri të vetme nën një autoritet të vetëm”, tha Fidan, duke shtuar se forcat e policisë dhe çështje të tjera mund të rregullohen mes Damaskut dhe SDF-së. “Ne nuk duam të mikromenaxhojmë”, deklaroi ai.

Duke iu përgjigjur një pyetjeje mbi Sirinë si pikë tensioni mes SHBA-së dhe Turqisë në të kaluarën, Fidan theksoi se ajo që presidenti amerikan Donald Trump po përpiqet të bëjë në politikën e jashtme bën diferencë, duke përmendur përpjekjet e tij për të arritur një armëpushim në Gaza dhe për të ndalur luftën mes Rusisë dhe Ukrainës.

“Kur bëhet fjalë për Sirinë, perspektivat tona kryesisht përputhen. Administrata Trump dëshiron që administrata e re siriane të marrë përgjegjësi dhe të veprojë si anëtare e përgjegjshme e komunitetit ndërkombëtar”, tha Fidan.

“Damasku po u përgjigjet mjaft mirë kërkesave të aktorëve rajonalë dhe ndërkombëtarë”, shtoi ai.

“Për 14 vitet e fundit, bota është përballur me dy pasoja të mëdha të konfliktit sirian: Migrimin masiv dhe terrorizmin”, tha ai, duke vënë në dukje se miliona sirianë u detyruan të largohen nga shtëpitë e tyre.

Ai shtoi se vizita e presidentit sirian Ahmad al-Sharaa në Washington dhe nënshkrimi i kartës për përfshirjen e qeverisë së re në koalicionin ndërkombëtar kundër ISIS-it (DEASH) ishte një hap domethënës. Ndërsa pranoi se ka herë pas here mospajtime mes SHBA-së, Damaskut dhe SDF-së, Fidan tha se po zhvillohen bisedime të gjera për t’i zgjidhur çështjet pa probleme.

– Përpjekjet për paqe në Gaza dhe ndërmjetësimi

Duke iu referuar Palestinës, Fidan tha se plani i paqes për Gazën u prezantua si pjesë e përpjekjeve të vazhdueshme për të adresuar krizën në enklavë, duke u ndërtuar mbi një proces që nisi në shtator të vitit të kaluar në Nju Jork, kur tetë liderë të vendeve myslimane u takuan me Trumpin për të kërkuar mënyra për të ndalur gjenocidin.

“Ne besojmë se bordi i paqes është një platformë ku mund ta çojmë përpara agjendën për Gazën”, tha ai, duke vënë në dukje se iniciativa ka ecur përpara përmes konsultimeve të vazhdueshme, ndërtimit institucional dhe marrëveshjeve.

Ai theksoi se qëndrimi aktual i Ankarasë është të bëjë gjithçka që është e mundur për të kontribuuar në procesin e paqes në Gaza, qoftë në aspektin humanitar, ushtarak apo politik.

Fidan tha se Turqia e ka bërë të qartë se nuk do të rifillojë tregtinë me Izraelin për aq kohë sa lufta vazhdon dhe ndihma humanitare pengohet të hyjë në Gaza, duke nënvizuar qëndrimin e vendosur të Ankarasë për këtë çështje.

“Problemi ynë nuk është me Izraelin; problemi ynë është me politikat izraelite në rajon, veçanërisht ndaj palestinezëve dhe, së fundmi, gjenocidin në Gaza”, tha Fidan.

Duke iu përgjigjur një pyetjeje se si do të zbatoheshin marrëveshjet e ardhshme nëse Hamasi çarmatoset plotësisht në fazën e dytë të marrëveshjes, ai tha se grupi kurrë nuk ka shërbyer si një forcë frenuese ushtarake ndaj Izraelit për shkak të pabarazisë së fuqisë, me Izraelin të mbështetur nga SHBA-ja.

Ai tha se Hamasi mund të ruajë sigurinë lokale në Gaza, por kurrë nuk ka qenë një forcë frenuese, dhe se “një nga propozimet është krijimi i një force ndërkombëtare stabilizimi”.

“Nëse zbatohet, ajo mund të ndihmojë në garantimin e sigurisë për të dyja palët dhe në parandalimin e shkeljeve të marrëveshjeve”, tha Fidan.

Sa i përket pjesëmarrjes së mundshme të Turqisë në një forcë ndërkombëtare për Gazën, ai tha se çështja do të varet nga negociata gjithëpërfshirëse, duke vënë në dukje se vendi është pjesë e Bordit të Paqes dhe komitetit kombëtar të Gazës.

Ai shtoi se Ankaraja, së bashku me Egjiptin, Katarin dhe SHBA-në, është anëtare kyç e grupit të ndërmjetësimit. “Nëse na kërkohet, jemi të gatshëm të kontribuojmë me njësi ushtarake”, tha kryediplomati turk.

– Tensionet me Iranin, shpresat për paqe në Ukrainë dhe e ardhmja e NATO-s

Duke folur për një sulm të mundshëm izraelit ndaj Iranit, Fidan tha se Tel Avivi synon kryesisht të dobësojë kapacitetet kritike ushtarake të Teheranit dhe shprehu dyshime nëse mund të arrijë ndryshim regjimi.

“Është gabim. Është gabim të sulmohet Irani. Është gabim të nisë sërish lufta. Irani është i gatshëm të negociojë sërish për dosjen bërthamore. Këshilla ime e përhershme për miqtë amerikanë është që çështjet të zgjidhen hap pas hapi, duke filluar me çështjet bërthamore”, tha ai.

Ai i bëri thirrje Iranit të gjejë mënyra për të bashkëpunuar me ideologji dhe sisteme të ndryshme brenda vendit.

Sa i përket një marrëveshjeje të mundshme paqeje mes Ukrainës dhe Rusisë, Fidan shprehu shpresën se ajo është “më afër se kurrë”, duke prekur edhe rolin ndërmjetësues të Turqisë mes dy palëve.

“Çdo marrëveshje paqeje do të përfshijë jo vetëm Rusinë dhe Ukrainën, por edhe Evropën dhe SHBA-në”, tha ai.

Duke iu referuar të ardhmes së NATO-s, Fidan i bëri thirrje Evropës të përmirësojë kapacitetet e saj mbrojtëse, ndonëse aleanca “mbetet korniza kryesore e sigurisë”.

Ai tha se vendet kryesore evropiane, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar dhe Turqinë, duhet të diskutojnë një arkitekturë të re sigurie dhe të krijojnë “qendrën e tyre të gravitetit”, në vend që të mbështeten pafundësisht te fuqitë e jashtme.

MARKETING