Ekzili shpirtëror

Hedh sytë në kalldrëm. Askund askush. Mbretëron një heshtje e thellë. Dëgjohen tek-tuk të lehura qensh. Ndoshta ndonjë mace mund t’ua ketë prishur rehatinë. Ndoshta janë në të tyrin ritual, sepse ndjejnë atë që ne, njerëzit, nuk kemi aftësinë për të nuhatur. Askund askush

Shkruan: Nuredin NAZARKO, Korçë

Në vendqëndrimin gjeografik, ku fati kishte vendosur të lindja e të ndjeja përkëdhelitë e para, ngrohtësinë e rrezeve të diellit, freskinë e ajrit, acarin e dimrit, nxehtësinë e verës, frytet e vjeshtës, isha mbërthyer prej zjarrmisë së mendimeve të heshtura.

Mbështetur në murin gjysmë të rrënuar të portës së një shtëpie edhe më të rrënuar se porta e vet vërtitem kryq e tërthor në rrugët e kalldrëmta. Zbres e ngjitem dhe dëgjoj zëra të hareshëm. Të qeshura. Të qara. Grindje. Inatçorë që janë gati të përplasin brirët si milorë. Zëra që japin shenjë si duhet luajtur loja. Mbrëmja po vjen. Mezi presin të ndjekin xixëllonjat. Të luajnë kukafshehthi në errësirën e natës, duke ia hedhur njëri-tjetrit me ndërrime bluzash. Të shkrihen së qeshuri kur shqisa shquese nuk arrin ta mposhtë errësirën dhe futet me vetëdije në rrugën që e konsideron të sigurt. E gjitha është e pastër. Krejt fëmijërore.

Hedh sytë në kalldrëm. Askund askush. Mbretëron një heshtje e thellë. Dëgjohen tek-tuk të lehura qensh. Ndoshta ndonjë mace mund t’ua ketë prishur rehatinë. Ndoshta janë në të tyrin ritual, sepse ndjejnë atë që ne, njerëzit, nuk kemi aftësinë për të nuhatur. Askund askush. Vazhdoj të qëndroj mbështetur në portën gjysmë të rrënuar. Ku humbën këta zëra? Ku shkoi kjo hare? Përse këto gjurmë të braktisura mbi kalldrëmin e vjetër? Çdo gur mbi kalldrëm është një gjurmë. Një gjurmë fëmijore e lënë në vrapin e haresë. Nuk ka mundur ta fshijë as pluhuri. As shiu. As balta. As bora. Ende janë aty. Të freskëta si ditën e parë. Ku janë ata që u përkasin këto gjurmë? Përse askund askush?

Mbushem me frymë. Ajri i freskët i mbrëmjes përkëdhel me oksigjen bronket. Hojet. Gjakun. Hedh vështrimin mbi portën gjysmë të rrënuar. Kaloj dorën mbi çdo gur. I përkëdhel ngadalë. Eh! Pse të mos e kaloja dorën mbi flokët e kreshpëruar të fëmijëve të vegjël? T’u rrëfeja mbi kohën e qëmotit, mbi bëmat dhe vështirësitë e kaluara nga të parët. Mbi ata që zbardhnin dhe mbi ata që nxinin. Të dëgjoja zërat e tyre të ëmbël tek garonin kush do të fliste i pari për bëmat e veta. T’i dëgjoja, duke i mburrur aftësitë e tyre për të manovruar përballë vështirësive. Por, ja që në fund jam vetëm me gurët, të shembur pa rregull dhe të vendosur ashtu si kanë rënë, në formë të paformë.

I kanë ikur kësaj rruge, këtij kalldrëmi, gazi dhe hareja. I kanë ikur ata që i mbajtën mbi supet e tyre hallet e kësaj toke dhe të asaj votre, që gjendet nën peshën e gurëve dhe dërrasave pas portës gjysmë të rrënuar. I kanë ikur ata që mund t’i jepnin dritë, gëzim dhe hare edhe njëherë. I është larguar fuqia. E ka braktisur elani jetësor. Në vendin e të larguarve janë përhapur bimët parazite, që shumohen si farat e sinapit dhe ia marrin frymën çdo gjëje të bukur. E bukura, edhe e rrënuar, e bukur mbetet. E ndjej këtë teksa hedh vështrimin mbi rrënojat e shtëpisë së vjetër. Teksa shoh ato pjesë muresh të skalitura me aq merak prej të vjetërve, që nuk ekzistojnë, por vazhdojnë të jenë, bindem edhe më se për të bukurën edhe koha ndal. Bimët parazite janë kacavjerrë. Ua kanë fshehur bukurinë. Koha, gjykatësi i paanë, bimët kacavjerrëse do t’i çojë drejt shkërmoqjes dhe bukuria e së vjetrës, traditës, do të rrëzëllijë dhe njëherë. Sa keq që nuk do të jenë zërat e hareshëm dhe fytyrat engjëllore që ta shohin këtë rigjallërim, këtë rikthim. Të paktë do të jenë ata që do ta ringrenë dhe njëherë shtëpinë e rrënuar.

Ndoshta pasi ta ringremë të vjetrën, shtëpinë e traditës, ne që mbetëm këtu, duke përkëdhelur gurët e saj, të shtegtuarit ndoshta do të kthehen së bashku me tufën e tyre të harabelave të vegjël. Nuk mund të them nëse bënë mirë apo jo që shtegtuan në kërkim të lagunave më të begata për ta ndërtuar folenë e tyre. Është çështje lirie personale dhe toka është kaq e gjerë, saqë gjithkush mund të fluturojë atje ku ia do zemra. Por, si shtëpia e parëhershme, aty ku dielli të ngrohu për herë të parë, vështirë se do të gjendet. Nëse vërtet tregojnë dashuri për vatrën që lanë, për shtëpinë që braktisën, duhet ta bëjnë këtë me vepra. Koha e fjalëve nuk ka mbaruar, por kur fjalëve u mungon shpirti i veprimit, të lënë një boshllëk të hidhur.

Në këtë vend kemi dy grupe shtegtuesish: ata të cilët kanë shtegtuar dhe prej larg shprehen se ndjejnë mall për lagunën e tyre e në fakt nuk e lëvizin as gishtin e vogël për të kontribuar për vatrën e tyre të vjetër dhe ata të cilët janë ende këtu, por shpirti i tyre ëndërron që një ditë të shtegtojë në vende më klimë më të ngrohtë, ku të mund ta ndërtojë folenë.

Rri dhe shoh gurët e shtëpisë së vjetër sa bukur janë të lidhur me njëri-tjetrin. Shoh dhe të tjerët që janë shkëputur prej murit që qëndron ende në këmbë. Po ne që ende qëndrojmë këtu dhe duam t’i ndërtojmë foletë në vendin e të parëve tanë, ç’bëjmë ende? Përse nuk shtegtojmë? Për arsye të cilat na kushtëzojnë si fillim, por më pas duke kuptuar se sa thellë jemi të lidhur me këtë vend, nuk duam të jemi pjesë e këtij ekzili, që e kthen hapësirën e lënë bosh në vendstrehim të bimëve parazite. Ndoshta do të na duhet të përballojmë sakrifica. Shpresojmë që të shtegtuarit, ata të cilët ende e ruajnë të gjallë dashurinë për të vjetrën, traditën, të na e lehtësojnë pjesën e sakrificës së rindërtimit me fjalën dhe veprën e tyre.

Ndoshta një ditë rimblidhemi si dikur. Atëherë, edhe pse të plakur, do të vrapojmë dhe njëherë në kalldrëmin e vjetër, duke ndjekur xixëllonjat.