` . Kanga e Jericho-së – TV-SHENJA

Kanga e Jericho-së

“Sa shpejt vitet kaluan 
Kjo këngë kujtimin ma sjellë
Sa lehtë të gjithë ne harruam
Dhembjen që kishim njëherë” 

Shkruan: Fjolla Spanca, Mitrovicë

 Kosova është atdheu i atyre që e kanë dashtë Lirinë ma fortë se sa Jetën. Dikur ka qenë edhe valixhe e pangatërrueshme shpresash e ëndërrash. Prej aty kanë bulëzuar nëpër mote mendje të mëdha, të cilat  shndërrohen në zëra kundrues dhe ndriçues ca më pas, për ndërgjegjet e trazuara të një populli që shpejt e harroi dhembjen nëpër të cilën kish kaluar.

“Malet kanë fillu me nem 
Vllau-vllaut shpinën ja kthen
Dyje e re na paska ardhë
Ngjyrën e zezë me ba të bardhë “

Kosova e rock grupit “Jericho” nuk është vetëm një humbëtirë e trishtuar prej tranzicionit kurrë të përfunduar. Jericho e çliron dhe kthjellon konceptin e vendit (atdheut) dhe shoqërisë prej pluhurit të harresës, nëpërmjet këngës që reflektohet si nyje e dashurisë, e cila është e aftë për të mbuluar edhe pafundësinë e padrejtësive.

“Sa gjatë do të shkojë derisa ne ta duam vetveten 
Sa gjatë do të shkojë derisa fatin vet ta ndryshojmë
Sa gjatë do të shkojë derisa tjetrit t’ia çmojmë jetën
A më tregoni, ku ta gjejmë forcën sot të këndojmë” 

Kënga e Jericho-së përplaset ndër sytë e shqiptarit që lëkundet përditë mes Lindjes dhe Perëndimit, anise zor shkundet prej gjumit shekullor të mos njohjes se vet-vetës.

“Dy konop n’qafë t’vnumë 
Dytë po t’ngrehin e ti po qet shkumë
Je shumë i lodhun, gjatë ke nejt n’zhurmë
E ki nevojë me marrë frymë, se jonë tu t’ngulfat
Zani spo t’del e don me piskat
Krejt lomsh n’kry t’kanë hallakat
Edhe sa ko me zgatë deri sa t’coptojnë
Deri sa t’dajnë e sa t’përvlojnë
Deri sa ta kupton se sun vazhdon me konfuzion”

“E ti ndaq jepi cucëll t’Arabisë 
Ndaq jepi cucëll të Francës
Ajo ko me lyp tomlin e nanës, bal!”

Muzika në plotëninë e saj e tejkalon ngjarjen dhe ndjenjën. Është Jeta që shkruhet pavarësisht dendësisë së mjegullnajës. Filli i dashurisë që i lidh njerëzit me kohën dhe hapësirën prej këngës së Jericho-së del natyrshëm, pa u sforcuar e venitur, madje kaherë e ka mprehur interesin e dëgjuesitë/ soditësitë mbi raportin ndjenjë-veprim.

“Sa shumë m’ka marr malli
Për ni kangë të vjetër
Ni kavallit zonin t’ja nigjojë
E t’i knoj dashnisë si ashik i vjetër
Fjalt e Hakit t’i kujtojë”

….

“Ftyrat sikur hana naten kur rrezon
Nuri zbardhi zemrën, neve drite na bon
Fal i kofsha kti rahmeti, oj farë e dashnisë
Bone Zot zemren teme venin e lumnisë”

Petrit, si nisi me çel muzika n’ty?

Muzikën e kemi pasë në familje prej sa mbaj mend. Baba është marrë një kohë më aktivisht me muzikë, kështu që loja e jonë në familje kanë qenë instrumentet e këndimi. Në prapavijë ka qenë gjithmonë e pranishme muzika klasike edhe popullorja, sidomos ajo e Gjakovës, Shkodrës, Shqipërisë së Mesme, po edhe e toskëve.

Pra, ti i njeh mirë karakteristikat e trevave, krahinave shqiptare?

Jo, në fakt nuk i njoh mirë. I njoh sipërfaqësisht. Mirëpo më kanë impresionu edhe i kam dashtë. Mundem me thonë që i njoh ma shumë më intuitë.

Cila krahinë të fle më shumë në zë dhe në zemër?

T’gjitha krahinat i kanë veçoritë e veta edhe kjo është e bukura, prandaj nuk kam ndonjë lidhje specifike në veçanti me ndonjëren.

Si nisi “Jericho”?

Jericho në fakt dallon prej “Jericho Walls”, bendin të cilin e themeluam në ’97-tën. Ajo që e dallon është pikërisht melosi shqiptar si bazë për komponimet e kangëve tona. Në 2000-tën fillova aktivisht të merrem me shkrirjen në mes të rock-ut e melosit. Besoj që këtu fillon “Jericho”.

“Jericho” ç’shenjë është për ty?

“Jericho” është shenjë indentifikuese e katër anëtarëve të bendit. Çdonjëri prej nesh e ka lënë nga një pjesë të vetes aty. Po besoj që edhe një pjesë të vetes me të cilën identifikohen e kanë gjetë edhe dëgjuesit e kangëve tona. Është një shenjë e etjes tonë për të zbulu më shumë ose, më mirë më thënë, për të rizbulu veten në një kohë kur teknologjia e trended globaliste e ngulfasin zanin e arkaikes.

Për çka flasin tekstet e Jericho-së?

Tekstet e Jericho-së janë të ndryshme dhe ndryshojnë prej kohës kur shkruhen. Ato të periudhës së pasluftës janë tekste që flasin për dëshpërimin e për shpresat, për identitetin e për konfuzionin, për lakminë e për solidaritetin, për paqen e për luftën, për politiken e për shpirtëroren.

Si është udha e një artdashësi në Kosovë?                                  

Është një marrëdhënie e çuditshme që lëviz ndërmjet dashurisë dhe urrejtjes, ndonjëherë arti është shpëtimi i vetëm e ndonjëherë të duket se është mallkim.

Kush është dëgjuesi ideal për ty?

Dëgjuesi ideal për mua është ai që merr prej muzikës e tekstit aq sa i bën dobi atij.

Pse e keni zgjedh gegnishten?

Në shumë kangë këndojmë edhe në gjuhë të standardizuar, mirëpo gegenishtja është aty kur këndohet në melosin e gegëve. “Shkaba” p.sh. nuk kishte se si te këndohej ndryshe.

Ti ke raport goxha të veçantë me arkitekturën? E qysh ndikon kjo ndjesi/lidhje në artin tënd?

Ka dy thënie që e përshkruajnë raportin e arkitekturës me muzikën. E para thotë: Arkitektura është muzikë e ngrirë. E dyta thotë: Muzika është një arkitekturë likuide.

Ç’raport ke me kujtimet?

Kujtimi është motivi më i fortë i çdo kange.

“Kanga e Ashikëve” është ndër kryeveprat që keni nxjerrë. Plot gëzim edhe mall. Qysh u nis si projekt? Nga doli gjithë frymëzimi ?

Gjithmonë është folklori jonë i pasur që na frymëzon. Është tradita e pasur, e bukur, e larmishme dhe e pa eksplorume sa duhet e qytetit dhe e fshatit që na shtyen andej, e që për shkak të censurës komuniste ka mbetë e mbyllur si një kuti e vjetër e pluhurosur, por që brenda mban shumë urtësi. “Kanga e Ashikëve” ka dalë pikërisht prej takimit tonë me, ndoshta, gjeneratën e fundit të ashikëve të vërtetë të rrugës së Hakut, e që në na kanë lënë mbresa të papërshkrume. Jam ndjerë tepër me fat që kam pasë mundësinë t’i takoj këta njerëz të urtë e zemërbardhë, por në të njëjtën kohë burra të fjalës e të besës.

Cilat janë ambjentet ku ndihesh mjaftueshëm komod për me dhanë prej vetes?

Shtëpia, familja e shoqëria.

Një qytet që ta shton mallin për me u thellu n’Vete?

Prishtina, Gjakova dhe Prizreni.

Libri që t’ka përthekue ma tepër?

Mesnevia e Rumit

“Bota që kemi përpara 
Më nuk është një lojë si ajo më parë
Mos kthe kokën mbrapa për të shikuar
Kjo është rruga që ne duhet kaluar”